Jak zainwestować oszczędności? Jaki kupić samochód? Czy pracować na etacie czy prowadzić własną firmę? Z kim się rozstać, a z kim związać na całe życie? Każdego dnia podejmujemy setki łatwiejszych lub trudniejszych decyzji, które często mają wpływ na całe nasze życie. Dlatego bardzo ważne jest poznanie natury podejmowanych decyzji. Przede wszystkim zdobycie wiedzy na temat determinujących je czynników oraz metod, które zwiększają szybkość ich podejmowania oraz skuteczność.

Twój los ksztaltuje się w momentach podejmowania decyzji.Anthony Robbins

Czynniki, które odgrywają szczególną rolę w momentach podejmowania decyzji to:

  • emocje, stan znacznego poruszenia umysłu. Emocje charakteryzują się tym, że pojawiają się nagle i zawsze łączą się z zaburzeniem somatycznym; mogą osiągnąć dużą intensywność, ale są przejściowe,
  • intuicja, która wynika z przetwarzania informacji w sferze podświadomości, oparta na utajonej wiedzy doświadczalnej i powiązana również z emocjami [7, s. 34],
  • racjonalność, bazująca na logicznej ocenie faktów.

W zależności od rozważanego problemu decyzyjnego proporcje te są zmienne, jednak mając świadomość, który z nich w danym momencie ma większe znaczenie, możemy w łatwy sposób zapanować nad ich udziałem w procesie decyzyjnym i zwiększyć skuteczność podejmowanych decyzji. Dodatkowo do oceny faktów tzw. rzeczowych informacji, możemy wykorzystać różnego rodzaju metody np. sztucznej inteligencji, takie jak:

  • metod wyboru najistotniejszych kryteriów (np. kolor samochodu, pojemność silnika, spalanie itd.), mających wpływ na wybór odpowiedniego wariantu decyzyjnego np. za pomocą oceny istotności atrybutów warunkowych bazującej na współczynniku istotności w Teorii Zbiorów Przybliżonych [5, ss. 11-24],
  • metody eksploracji (analizy) dużych zbiorów danych (Big Data) wykorzystywanych w uczeniu maszynowym (Machine Learning), które pomogą nam rozwiązać problem tzw. szumu informacyjnego, czyli nadmiaru informacji, które nas otaczają i podjęcia szybkiej decyzji wyłącznie na podstawie użytecznych informacji (wzorców i reguł wydobytych z danych) [3] np. eksploracja danych tekstowych w modelu przestrzeni wektorowej [2, ss. 648-657] czy Teoria Zbiorów Rozmytych [4, ss. 372-383],
  • metod wielokryterialnego wspomagania decyzji (Multi Criteria Decision Making Methods), wspierających proces podejmowania decyzji przy użyciu wybranych preferencjach decydenta np. metody AHP, ANP, Electre [8, ss. 239-263]

metod finansowych np.:

  • metod oceny ryzyka inwestycyjnego stosowane przy podejmowaniu decyzji dotyczących projektów inwestycyjnych (kupna maszyny produkcyjnej, obligacji itd.) np. wartość obecna netto (NPV) czy wewnętrzna stopa zwrotu (IRR) [1, ss. 297-305],

lub metod i technik praktycznych ułatwiających podejmowanie decyzji przy określonych problemach decyzyjnych np.:

  • planowanie ABZ dotyczące podejmowania decyzji zawodowych [6, ss. 69-89].

Pomimo złożoności niektórych z powyżej wymienionych metod, często można je wykorzystać za pomocą prostych narzędzi informatycznych (ale nie tylko), w których metody te są zaimplementowane. Dlatego w ramach niniejszego bloga będę w sposób bardzo przystępny opisywał zarówno zależności (tematy dotyczące pułapek decyzyjnych wynikających z automatycznych schematów myślenia i upraszczania rozwiązań przez umysł oraz intuicji, emocji itd.), które mają wpływ na podejmowane przez nas decyzje jak i metody, które ułatwią nam ich podejmowanie.

Mam nadzieję, że dzięki usystematyzowaniu wiedzy oraz narzędziu bazującym na AHP – wielokryterialnej metodzie hierarchicznej analizy problemów decyzyjnych, podejmowanie decyzji, szczególnie tych kluczowych (zarówno dotyczących życia prywatnego jak i zawodowych np. związanych z zarządzaniem firmą) będzie dużo prostsze i skuteczniejsze.

Jeśli zainteresował Cię temat podejmowania decyzji, to koniecznie polub mój profil oraz udostępnij powyższy artykuł w serwisach społecznościowych . Z góry bardzo dziękuję!

Referencje:
[1] Brigham E.F, Gapenski L.C.: Zarządzanie finansami. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, 2000.
[2] Gibert M.: Improving Information-Carrying Data Capacity in Text Mining. Springer, Madryt, 2015.
[3] Gibert M.: Integracja metod eksploracji danych tekstowych i numerycznych w procesie podejmowania decyzji. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, 2016.
[4] Gibert M., Śmiałkowska B.: Method for making decisions on investing on the internet domain market with use of the fuzzy sets theory. Studia i Materiały Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Wiedzą Nr 57/2010, Polskie Stowarzyszenie Zarządzania Wiedzą, Bydgoszcz, 2011.
[5] Gibert M., Śmiałkowska B.: Wycena domen internetowych z wykorzystaniem Teorii Zbiorów Przybliżonych. Metody Informatyki Stosowanej nr 4/2010 (25), Polska Akademia Nauk Oddział w Gdańsku, Szczecin, 2010.
[6] Hoffamn R., Casnocha B.: Jesteś start-upem. Helion, Gliwice, 2014.
[7] Markowski E. Intuicja jako czynnik wspomagający proces podejmowania decyzji w warunkach ekstremalnych. Zarządzanie kapitałem intelektualnym w organizacji inteligentnej, Wyższa Szkoła Promocji, Warszawa 2012.
[8] Trzaskalik T.: Wielokryterialne wspomaganie decyzji. Przegląd metod i zastosowań. Zaszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, Organizacja i Zarządzanie z. 74, Katowice 2014.